Jump to content

Diambu ya kukangama ya banzila ya masa na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi

Katuka Wikipedia
yika kifwanisu awa

Diambu ya mpasi ya ba nzila ya masa yina ke kangamaka kele mutindu ba nzila ya masa ke basikaka na bambanza (ba nzila ya masa, ba nzila ya masa, ba nzila ya masa) ke kangamaka na mvindu ya ngolo, ba plastique, ba ntoto ya ntoto, to bima ya nkaka. Kima yayi ke monanaka mingi na bambanza yina ke na kutombuka mutindu yina ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (RDC) mpe yau ke pesa mpasi ya nene na yina me tala bunkete ya bambanza mpe kukanga nzila na masa[1].

Ntu-dyambu

[soba | edit source]

Na bambanza ya RDC bonso Kinshasa, Lubumbashi, Bukavu, na Bunia, mbala mingi mutindu ya kusadila bamvindu ya ngolo ke vandaka mbote ve. Bantu ke losaka mbala mingi mvindu na ba balabala to mbala mosi na ba nzila ya masa samu na kukonda bisadilu ya kuvukisa mvindu mpe bisika ya mbote ya kulosa mvindu[2]

Ba-goutte yina ke kangamaka ke salaka nde masa ya mvula kukwenda na nima to kukanga yo mvimba, yo ke salaka nde masa kufuluka, masa kukangama mpi kubebisa kisika yina beto ke zingaka[3].

Bikuma

[soba | edit source]

Kuvukisa bamvindu ya ngolo

Mbala mingi, bo ke losaka mbala mosi baplastike, bima yina bo ke tulaka na bitunga, matiti ya kufwa, mpi bamvindu ya banzo mpi ya ba izine, ebuna yo ke kangaka yo[4],[5].

Kukonda kubongisa mpi kutula bunkete na banzila ya masa

Kukonda bapula ya mbala na mbala ya kutula bunkete mpi kutanina bisika yina masa ke basikaka ke sadisaka na kuvukisa mvindu mpi masa ya ke basikaka na ntoto[1].

Kukuma mbanza nswalu mpi kukonda kukana

Kuyela ya mbanza kukonda bisadilu ya mbote ya kukatula masa mpi ya kulokuta bamvindu ke kumisaka mambu ngolo[1].

Bikalulu ya mbi ya kusadila mvindu

Kukonda malongi mpe kuzaba mambu ya nzingulu na kati ya bantu ke siamisaka kulosa mvindu na ba nzila ya masa mpe na ba nzila ya masa kukonda kukeba[5].

Bampasi

[soba | edit source]

Kisika ya nziunga

[soba | edit source]
  • Kufuluka ya masa na bambanza: Masa ya mvula ke kangamaka na nima ya bima yina ke kangaka nzila, yo ke salaka nde masa kufuluka na babala-bala mpi na bakartie.
  • Kubebisa ntoto mpi banzila ya masa: Masa yina ke kangamaka ke nataka mvindu mpi bima yina ke bebisaka ntoto na banzadi mpi na bisika yina masa ke vandaka mingi[4].

Bunkete

[soba | edit source]
  • Kupanzana ya Maladi: Masa yina ke kangamaka ke kumaka kisika yina bambembele mpi bambisi ya nkaka yina ke nataka maladi yina ke katukaka na masa mpi na bambembele ke butaka.
  • Kukonda Bunkete: Kuvukisa bamvindu ke salaka nde bantu kuvanda ve bunkete na bakartie ya bambanza[5].

Ba mpasi ya luzingu mpe ya mbongo

[soba | edit source]
  • Kubebisa Bima ya Kutunga: Masa yina ke basikaka sambu na banzila ya masa yina ke kangamaka ke bebisaka banzila mpi banzo.
  • Ba mbongo ya nkaka: Ba municipalite fwete tula mbongo sambu na kutula bunkete na kintulumukina mpi kusadisa bantu yina masa me fuluka[1].

Ba mvutu na ba nzila

[soba | edit source]
  • Kutula bunkete mpi kuyidika mbala na mbala banzila ya masa: Kusala baprograme ya municipalite ya kutula bunkete mpi kuyidika yoe[1].
  • Kusadila mbote bamvindu: Tula ba système ya mbote ya kulokuta mpi ya kulosa bamvindu sambu na kufyotuna kulosa bamvindu na mutindu ya mbi[5].
  • Kuzabisa bantu mambu yai: Bakampanye ya kulonga bantu sambu na kusiamisa bantu na kulosa ve mvindu na ba-goutte[4].
  • Kuyidika bambanza ya kuvukisa: Kuyidika bambanza yina kele ti masa ya mbote mpi banzo yina lenda kangama ngolo na mvula ya ngolos[1].

Banoti na Bansosa

[soba | edit source]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Blocked storm drains | Encyclopedia of World Problems and Human Potential", encyclopedia.uia.org, consulté en 2025-12-27, http://web.archive.org/web/20250709161559/https://encyclopedia.uia.org/problem/blocked-storm-drains |archive-date=2025-07-09
  2. "Ituri : les déchets dans des caniveaux compliquent le ruissellement des eaux de pluie", ACP, 2024-09-18, consulté en 2025-12-27
  3. "How Blocked Drains Affect Stormwater Management Systems - CCR-Mag.com", en 2025-01-02, consulté en 2025-12-27
  4. 1 2 3 "Kinshasa, une ville noyée sous les déchets ", VOIX DES OUBLIES, en 2023-02-20, consulté en 2025-12-27
  5. 1 2 3 4 "Kinshasa : "Les inondations que nous connaissons à chaque grande pluie sont en grande partie causées par l’obstruction de nos caniveaux et par des déchets jetés anarchiquement"( Gouv Daniel Bumba)", 10-04-2025, consulté le 27 décembre 2025