Kikaonde

Kikaonde kele ndinga ya kibantu na ndambu ya node-westi mpe node-kati ya Zambia. Na mvu 2026, is ke tubamaka na bantu kiteso ya 800 000 ya Bakaonde mpi yo kele mosi na kati ya bandinga 7 ya insi ya Zambia, na lweka ya Kibemba, Kinyanza, Kitonga (Zambia), Kilozi, Kilunda, mpi Kiluvale.

Ndinga ya Kikaonde me kufwanana mingi na ndinga ya Kiluba yina me katuka na sudi ya RDC, samu Bakonde kele bana ya mbala mosi ya Kimfumu ya Luba, kansi yau me vuanda na bupusi ya bantu ya Babemba mpe ya Balunda, mpe bantu yina me vuanda na bupusi na bantu bakaonde mpe ndinga kikaonde.

Na kinkulu, ndinga ya kikaonde vwandaka ve ndinga ya kusonika tii na kukwisa ya bamisonale ya Mputu na bamvula 1900 samu yau vwandaka luta na munoko.

Bangongo ya mutindu mosi (kikongo-kituba mpi kikaonde)

Muntu - Muntu

Bantu - Bantu

Masa - Mema

Lufwa - Lufu

Ntu - Mutwe

Kumona - Kumona

Kuyindulula - Kulanguluka

Bangindu - Milangwe

Ntima - Muchima

Kuzaba - Kuyuka

Kusadisa - Kukwasha

Mbandu ya kusonika

Kepo anungulepo pa buno bukine'mba bafu kechi bakonsha kutemwañana nangwa kupatañana ne, kabiji ne kuba'mba 'mu [kilende] kafwamo mwingilo nangwa kulanguluka nangwa maana nangwa milangwe ne.'

Ntendula

Yandi landaka na kutendula kyeleka yina ntangu yandi tubaka nde bafwa lenda zola ve, bo lenda vanda na kimbeni ve, mpi nde "[na mazyamu] kisalu kele ve, ngindu kele ve, mayele mpi kele ve."