Mvindu ya plastique na kisangani

Ba mvindu ya ba plastique na Kisangani, kele mpasi ya nene, ba mvindu ya mutindu na mutindu ke vukana na ba balabala, ke kanga ba nzila ya masa mpe ke nata masa mingi[1]. Bantu ke na kuzaba mbote-mbote bupusi ya mambu yayi na nzingulu mpe na mavimpi, mutindu mbanza ya mvimba ke na kukutana na mpasi ya nzingulu yina ke na kukuma mingi na yina me tala mutindu ya kusadila mbote ve mvindu ya ba plastique. Na bakartie mingi, milangi, basaki, mpi bima yina bo ke tulaka na bitunga ke vukanaka na lweka ya bamvindu yina ke bebaka, kansi bo ke sadilaka yo ve mbote[2],[3].
Situasio ya ntangu yai ya bamvindu ya plastike
[soba | edit source]Mbanza ya Kisangani ke na kukutana ti kuvukisa ya mingi ya bamvindu ya plastike yina ke bebisaka kisika mpi ke bebisaka mavimpi ya bantu[2].
Bikuma ya kuvukisa mvindu ya plastiki
[soba | edit source]Bikuma kele mingi ya ke tadila kuvukisa mvindu ya plastiki na mbanza-province ya Kisangani[4] :
- Kukonda bisadilu ya kusadila sambu na kukatula bamvindu, yina kesalaka nde bo vanda ve ti mitindu ya mbote ya kuvukisa bamvindu mpi ya kuyobisa yo, kesalaka nde baplastike kuvukana na babalabala mpi na banzila ya masa[4],[5] ;
- Bikalulu ya bantu ke zingaka na bwala, na kukonda kuzaba mpe kulonga mutindu ya kuvutula bima na kisalu mpe kusadila mvindu, ke siamisa bantu na kulosa mvindu na bau ya plastique na kati ya bima ya ntoto;
- Ba mpasi ya mbongo, yina ke kanga nzila na ba mfumu ya mabuala na kutula mbongo na ba nzila ya kubongisa mvindu ya kuzinga mbote;
- Kusadila bima mingi, ti kusadila mingi bima ya plastike yina bo kesadilaka kaka mbala mosi na luzingu ya konso kilumbu, kekumisaka mingi mvindu ya plastike yina kebasikaka.
Ba mpasi ya nzingulu mpe ya mavimpi
[soba | edit source]Bantu ya mbanza Kisangani ke mona mpasi mingi na mambu ya nzingulu mpe ya mavimpi.[5],[6] :
- Bupusi ya mvindu ya plastike ke bebisaka bima yina ke zingaka na bwala yina, ke kangaka bisika yina masa ke basikaka, mpi ke salaka nde masa kufuluka, yo ke bebisaka bima yina ke zingaka na ntoto mpi banzila ya masa[1] ;
- Bivonza na mavimpi ya bantu nyonso yina ke katukaka na kuvukisa ba mvindu ya ba plastique ke vuanda na nguizani na kukula ya ba maladi mutindu malaria na ba infections ya diarrhée, na yina me tala kukula ya ba vecteurs (bonso ba nsusu) na bisika yina mvindu ke kangamaka[7]
- Ba mpasi ya socio-économique yina me vukana na mutindu ya kusadila mbote ve ba mvindu ya plastique ke monisa mpasi ya nene na kimvuka ya bantu ya Congo, mpe mingi na mbanza Kisangani, yina ke nata na kutombula mbongo ya lusadusu ya nzutu mpe na kukulumuka ya luzingu[8].
Ba nzila ya kubongisa mambu
[soba | edit source]Kuzaba na kulonga na kutunga ba kampagne na ba inzo ya malongi na ba quartier samu na kuzabisa bantu mambu ya yimbi yina ke katukaka na ba mvindu ya ba plastique, na ntangu mosi na kutula bisika ya kuzwa ba plastique yina me sadilama samu na kusadisa na kuvutula ba mvindu na kisalu[9] ,[10]
Tala mpe
[soba | edit source]Banzila ya nganda
[soba | edit source]Masolo ya ke wakana
[soba | edit source]Banoti na ba referansi
[soba | edit source]- 1 2 Fr : "Kisangani les Déchets Plastiques Menace pour Environnement", africa-press.net, publié le 29 Août 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- 1 2 Fr : "Tshopo: Kisangani face au fléau des déchets plastiques: une menace silencieuse", kis24.info, publié le 28 Août 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "RDC-Kisangani : les déchets plastiques, une menace persistante pour l’environnement et la santé", provinces26rdc.com, publié le 30 Août 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- 1 2 Fr: "Contribution à la lutte contre l’insalubrité liée aux bouteilles en plastique dans la ville de Kisangani en République Démocratique du Congo. Etude menée dans la commune de Tshopo", csnrdc.net, publié à l'année 2024, consulté le 28 Décembre 2025
- 1 2 Fr : "Contribution à la lutte contre l’insalubrité liée aux bouteilles en plastique dans la ville de Kisangani en République Démocratique du Congo. Etude menée dans la commune d e Tshopo", rcst.cd, publié le 02 Décembre 2024, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "Tshopo:attitude de la population sur la gestion des déchets plastiques son impact sur la sante", journalajst.com, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "Contribution à la lutte contre l’insalubrité liée aux bouteilles en plastique dans la ville de Kisangani en République Démocratique du Congo. Etude menée dans la commune d e Tshopo", rcst.cd, publié le 02 Décembre 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "RDC étouffée par le plastique : une urgence environnementale ignorée", tshikapanews.net, publié le 05 Août 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "Pour une ville plus propre, la commune Kisangani installe ses premières poubelles publiques", depechesdelatshopo.com, publié le 13 Août 2025, consulté le 28 Décembre 2025
- ↑ Fr : "Comment valoriser les déchets plastiques dans les zones urbaines de la RDC ?", journalajst.com, publié le 26 Juin 2025, consulté le 28 Décembre 2025